ريچارد بل ( مترجم : بهاء الدين خرمشاهى )

54

در آمدى بر تاريخ قرآن ( فارسى )

« فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ » . حتى كلمهء سادهء ذكر ( به‌ياد داشتن به‌ياد آوردن ) در آيهء 63 سورهء اعراف ، و آيهء 7 سورهء حاقّه ( كه مىگويد ذكرى از جانب پروردگارتان آمده است تا هشدارتان دهد ) ، فحواى هشدار دارد . نخستين وظيفهء منذر اين است كه پيامى را به قومش برساند ؛ ولى از آن‌جا كه اين هشدار ناظر به جهت‌يابى جديد كار و كردار كل جامعه است ، مىتوان گفت كه جنبهء سياسى هم دارد . چنين برمىآيد كه بعضى از مخالفان حضرت از رشد نفوذ سياسى او بيمناك بوده‌اند . در آيهء 21 سورهء غاشيه تأكيد شده است كه او « مذكّر ( هشدار دهنده / پند دهنده ) است ، نه مصيطر ( مسلّط و قاهر ) » . در همين زمينه گفتنى است كه در آيهء 188 سورهء اعراف به حضرت محمد [ ص ] گفته مىشود كه اين نكته را براى مخالفانش روشن كند كه وظيفهء او اين است كه براى اهل ايمان ، بشير و نذير باشد ، و او علم و اطلاعى از غيب ( ازجمله « آينده » ) ندارد كه اگر داشت مىتوانست به سود خويش از آن استفاده كند . چنان‌كه پيش‌تر گفته شد ، تأكيد مىشود كه محمد [ ص ] صرفا و واقعا مانند همهء پيامبرانى كه به نزد ساير اقوام فرستاده شده بودند ، او هم « بشر » است و همچنين مانند آنان زن و فرزند دارد . « 1 » اين‌گونه سخنان براى آن بيان مىشود تا يك سوءتفهّم را كه درميان بعضى از مردم شايع بود ، اصلاح كند ، و آن اين‌كه تصور مىكردند كه پيامبر الهى بايد موجودى فرشته‌وار يا شبه - الوهى باشد . برعكس اين تصور [ پيامبر بشير و ] نذير يك موجود انسانى عادى است ، بدون قواى خاص ، ولى كسى است كه از سوى خداوند برگزيده شده تا اين هشدار و انذار را انجام دهد [ سورهء غافر ، آيهء 15 ] . كلمهء عربيى كه برابر با Prophet انگليسى است ، نبى است كه از آرامى يا عبرى گرفته شده است . « 2 » اين كلمه از بشير و نذير بيشتر ، ولى از رسول بسيار كمتر به‌كار رفته است . طبق زمان‌يابى نولدكه اين كلمه نخست در دورهء دوم وحى مكى پديدار شده است ، ولى طبق زمان‌يابى ريچارد بل همهء نمونه‌ها مدنى هستند ، غير از احتمالا آيهء 57 سورهء اسراء .

--> ( 1 ) . ص 25 ، متن پيشين ؛ قس آيهء 109 سورهء يوسف ؛ آيهء 43 سورهء نحل ، و آيهء 7 سورهء انبياء . نيز دربارهء همسر - آيهء 38 سورهء رعد . ( 2 ) . C . f . Jefhery , Foreign Vocabulary , S . V . ; also Josef Horovitz , Koranische Untersuchungen , Berlin , 1926 , 47 ( PP . 44 - 54 of this work deal with'die Koranische Prophetologie' )